Իրան — Բողոքի ցույցեր, բռնություն և զանգվածային զոհեր
Իրանում շարունակվում են ընդհանուր՝ առևտրից դուրս չդադարող բողոքի ցույցերը, որոնք սկսվել են 2025-ի դեկտեմբերի վերջին՝ արժույթի արժեզրկման, գնաճի և տնտեսական ճգնաժամի դեմ։ Նրանց ընթացքը արագ է շրջքագրվում սահմանափակումների և ուժային պատասխանների մեծացման միջոցով։ Այսօր արդեն Հայաստանյան և միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունները հայտնում են զոհերի ու ձերբակալվածների շատ բարձր թվերի մասին՝ վկայելով երկրի ներքին լարվածության մասին։
Արդյունքում՝
• Իրանի իշխանությունները ամբողջ երկրում կիրառել են կապի խիստ սահմանափակումներ ու ինտերնետի անջատում, ինչն առավել սրվում է ազգային իշխանության դեմ բողոքների ֆոնին։
• Արտաքին և անկախ աղբյուրները հայտնում են, որ բողոքի ակցիաները դարձել են ուժի վերջնական, մեծամասշտաբ դասավորությամբ, ինչի արդյունքում բազմաթիվ վայրերում գրանցվում են բախումներ ցուցարարների և անվտանգության ուժերի միջև։
Միացյալ Նահանգներում գտնվող մարդու իրավունքների կազմակերպությունը՝ HRANA հայտնում է, որ վերջին տվյալներով մոտ 490 ցուցարար և 48 անվտանգության աշխատակից սպանվել են անկարգությունների ընթացքում, իսկ ընդհանուր մահերի թիվը գերազանցում է 500-ին։ Անկախ աղբյուրները նշում են, որ միաժամանակ ավելի քան 10 600 մարդ է ձերբակալվել։ Իրանական պաշտոնական աղբյուրները կամ պետական գերատեսչությունները ավելի քիչ տեղեկություններ են ներկայացնում, ինչը դժվարացնում է ճշգրիտ գնահատականների հաստատումը։ Այս ցույցերն ընդգրկում են երկրի բոլոր մեծ քաղաքները և մի քանի տասնյակ քաղաքներ և գավառներ, ինչը ցույց է տալիս այս շարժման մեծ հասանելիություն և լայն ընդգրկում։ Ցույցերը, որոնք սկզբում սկսվել էին տնտեսական խնդիրների, գնաճի և աշխատավարձերի նվազման դեմ, արագ վերաճել են քաղաքական պահանջների՝ ներառյալ վարչակարգի փոփոխություն, սոցիալական արդարություն եւ ապաշրջափակում։ Կառավարությունը ցուցարարներին ներկայացնում է որպես խառնակիչներ կամ «կեղտոտ ուժեր», ինչը խթանում է ավելի խիստ հակադարձություններին։
Ընդհանուր եզրակացությունն է՝
Այսօր Իրանում շարունակվում է խիստ ներքաղաքական ճգնաժամ և զանգվածային անկարգություն, որը միաժամանակ ունի տնտեսական և քաղաքական բաղադրիչներ։ Բողոքի ակցիաները երկրում դարձյալ ներառում են մեծաթիվ մարդկանց , որոնց դեմ ուժային պատասխանները հաճախ հանգեցնում են մարդկային բարձր կորուստների և զանգվածային ձերբակալությունների։ Եթե իրավիճակը չփոխվի, ապա ապագա օրերին կարող են ականատես լինել զանգվածային ցույցերի ընդլայնման և միջազգային արձագանքների ակտիվացման՝ միջամտության սպառնալիքով։
Աղբյուրներ
Reuters – Death toll from Iran protests reaches more than 500, rights group says
APA.az – Iran protests spread nationwide, death toll rises
Առաջարկվող Նորություններ
