«ԶՈՐԱՎԱՐ ՍԵՊՈՒՀ» ՊԱՏՄԱՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԻ ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

Ժամանակակից քաղաքական խոսույթում ատելության խոսքի օգտագործումը որպես հռետորական գործիք գնալով ավելի ու ավելի է տարածվում: Քաղաքական գործիչներն ու պետական պաշտոնյաները հաճախ օգտագործում են հասարակությանը բաժանող ռազմավարություն՝ «մենք»-ի և «նրանց»-ի միջև հստակ տարբերակումներ ստեղծելու նպատակով՝ խաղալով հասարակության լայն զանգվածների զգացմունքների հետ: Այս ռազմավարությունը թույլ է տալիս առաջնորդներին արագորեն համախմբել հանրության հստակ զանգվածների: Քաղաքական հակառակորդներին որպես գոյաբանական սպառնալիք ներկայացնելով՝ քաղաքական գործիչները արդարացնում են ծայրահեղ միջոցները, ընդունելի դարձնում ագրեսիվ քաղաքականությունը և ճնշում այլախոհական գաղափարները՝ միաժամանակ պահպանելով լեգիտիմությունը:

Ատելության խոսույթի օգտագործումը նաև խորը հետևանքներ ունի հանրային քննարկումների համատեքստում: Այն հակված է բևեռացնել հասարակությունները՝ նվազեցնելով կառուցողական բանավեճի և փոխզիջման հնարավորությունը: Այս առումով, քաղաքացիները ներգրավվում են ատելության խոսքի տարածման մեջ, որտեղ նրանց համոզմունքներն ամրապնդվում են, իսկ հակառակ տեսակետները արժեզրկվում կամ ստորադասվում: Նման միջավայրում քաղաքականության իրացումը խոչընդոտում է քննադատական ​​մտածողությանը և խրախուսում երկակի աշխարհայացքը, որտեղ բարդ սոցիալական, տնտեսական և քաղաքական հարցերը չափազանց պարզեցված են: Արդյունքում ձևավորվում է նոր քաղաքական մշակույթ, որտեղ գերակշռում են հակամարտությունը, անվստահությունը և հուզական արձագանքը, այլ ոչ թե բանականության վրա հիմնված որոշումների կայացումը:

Ի տարբերություն վերոնշյալի՝ իրական ժողովրդավարությունները հենվում են բանավեճի, փոխադարձ հարգանքի և օրենքի գերակայության ընդհանուր նորմերի վրա, մինչդեռ քաղաքական խոսույթում տարածվող ատելությունը խաթարում է այդ հիմքերը, որի արդյունքում օրենսդիր մարմինները, մեդիա հարթակները և քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունները դառնում են ագրեսիվ բախման ասպարեզներ: Ժամանակի ընթացքում այս գործընթացը կարող է խաթարել հանրային վստահությունը պետական ինստիտուտների նկատմամբ, լեգիտիմացնել ոչ ժողովրդավարական գործելաոճը և ստեղծել հնարավորություններ ավտորիտար միտումների համար:

Ի վերջո, ատելության վրա հիմնված քաղաքական խոսույթի վտանգների մեղմացումը պահանջում է ինչպես ինստիտուցիոնալ, այնպես էլ հասարակական արձագանքներ: Անհրաժեշտ է թափանցիկություն, հաշվետվողականություն և էթիկական հաղորդակցությունը խթանող քաղաքականություն, բայց դրանք պետք է լրացվեն քաղաքացիական կրթության և մեդիա գրագիտության ծրագրերով, որոնք քաղաքացիներին կզինեն վերևից եկող ատելության խոսքը քննադատաբար գնահատելու կարողությամբ: Այս համատեքստում, երկխոսության խրախուսումը և փաստերի առաջնահերթությունը հուզական մանիպուլյացիայի փոխարեն կարևոր քայլեր են դիմացկուն քաղաքական մշակույթի ձևավորման ճանապարհին: Առանց նման միջոցառումների բառերի զենքի վերածումը կշարունակի սպառնալ սոցիալական համախմբվածությանը, ժողովրդավարական լեգիտիմությանը և երկարաժամկետ կայունությանը:

Վահե Պողոսյան, «Զորավար Սեպուհ պատմաքաղաքական վերլուծական կենտրոնի» ավագ գիտաշխատող