Հորմուզի նեղուց․ համաշխարհային էներգետիկ անվտանգության խոցելի կետը
Մերձավոր Արևելքում աշխարհաքաղաքական լարվածության յուրաքանչյուր սրում կրկին ուշադրության կենտրոն է բերում Հորմուզի նեղուցը՝ համաշխարհային էներգետիկ համակարգի առանցքային հանգույցներից մեկը։ Ինչպես գրում է The Guardian-ը, նեղուցը միացնում է Պարսից ծոցը Օմանի ծոցին և Արաբական ծովին՝ գտնվելով Իրան-ի և Օման-ի միջև։ Այն հանդիսանում է Պարսից ծոցի երկրներից՝ Սաուդյան Արաբիա-ից, Իրաք-ից, Քուվեյթ-ից, Արաբական Միացյալ Էմիրություններ-ից և Քաթար-ից արտահանվող նավթի հիմնական ծովային ուղին։ Ամենանեղ հատվածում դրա լայնությունը կազմում է մոտ 30–40 կմ, իսկ նավարկելի ուղիները՝ ընդամենը մի քանի կիլոմետր, ինչը այն դարձնում է ռազմավարական, բայց նաև խոցելի։
Օրական համաշխարհային սպառվող նավթի մոտ մեկ հինգերորդը անցնում է հենց այս նեղուցով, ինչպես նաև հեղուկացված բնական գազի (LNG) զգալի ծավալներ, հատկապես Քաթարից։ Նեղուցի նույնիսկ ժամանակավոր խափանումը կարող է անմիջապես բարձրացնել նավթի գները՝ առաջարկի կրճատման ռիսկի պատճառով։ Իրանը, վերահսկելով հյուսիսային ափը, բազմիցս ակնարկել է նավարկությունը սահմանափակելու հնարավորության մասին՝ պատժամիջոցների կամ ռազմական ճնշման դեպքում։ Միաժամանակ ԱՄՆ-ը և արևմտյան երկրները պահպանում են ռազմական ներկայություն տարածաշրջանում՝ ապահովելու նավարկության ազատությունը։ Հորմուզի նեղուցի խափանումը կարող է հանգեցնել նավթի գների կտրուկ աճի, վառելիքի թանկացման, գնաճային ճնշման ուժեղացման և համաշխարհային տնտեսական աճի դանդաղման, ինչի պատճառով այն դարձել է ոչ միայն աշխարհագրական տարածք, այլև գլոբալ տնտեսական կայունության կարևոր ցուցիչ։
https://www.theguardian.com/business/2026/mar/01/us-israel-strikes-iran-oil-price
