«ԶՈՐԱՎԱՐ ՍԵՊՈՒՀ» ՊԱՏՄԱՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԻ ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ


Նկար

Գազայի պատերազմը և տարածաշրջանային պայթյունավտանգ 

13/01/2026

Մերձավոր Արևելքը շարունակում է մնալ աշխարհաքաղաքական լարվածության ամենավտանգավոր բեմահարթակը, որտեղ Գազայի պատերազմը վերաճել է տարածաշրջանային դիմակայության՝ ներգրավելով Իրանի, ԱՄՆ-ի, Իսրայելի և մի շարք արաբական ուժերի շահերը։
Վերջին շաբաթներին Իսրայելը հայտարարել է, որ Գազայում անցնում է «Թիրախային հետապնդման» փուլին, սակայն հարավային և կենտրոնական հատվածներում գործողությունները ինտենսիվ են․
քանդված ենթակառուցվածքներ,
հումանիտար ճգնաժամի խորացում,
թափանցող բախումներ Հզբոլլայի և այլ խումբերի հետ։

Al Jazeera
Իրանի ռազմավարական դիրքորոշում
Իրանը շարունակում է մնալ տարածաշրջանի առանցքային դերակատարը, բայց երկրի ներսում նկատվող տնտեսական և սոցիալական լարվածությունները սահմանափակում են արտաքին քաղաքական ակտիվությունը։ Չնայած դրան՝ Թեհրանը պահպանում է իր ազդեցության ցանցը Լիբանանում, Սիրիայում, Իրաքում և Եմենի որոշ հատվածներում՝ ձգտելով փոխհատուցել ներքին սահմանափակումները տարածաշրջանային լծակներով։
 Աղբյուր — Reuters

 ԱՄՆ ներկայությունը՝ ուժային ճնշման քաղաքականություն
ԱՄՆ նավատորմի խմբավորումները շարունակում են մնալ Միջերկրական և Կարմիր ծովում, կանխելու Իրանի կամ Հութիների հնարավոր հարձակումները ապահովելու նավարկության անվտանգությունը Սուեզի և Բաբ-ել-մանդեբ ուղիներում  Վաշինգտոնի հայտարարությունների տոնը վերջերս խստացել է․ ԱՄՆ նախագահը հայտարարել է, որ եթե իրանական հարվածներ լինեն, պատասխանն <<Դաժան>>  կլինի։

 Արաբական երկրների դիվանագիտությունը. նոր Հավասարակշռություն
Եգիպտոսը և Քաթարը շարունակում են բանակցել զինադադարի շուրջ
Սաուդյան Արաբիան դանդաղեցնում է Իսրայելի հետ հարաբերությունների նորմալացումը՝ կանգնեցնելով որոշ տնտեսական ծրագրեր
ԱՄԷ-ն զբաղեցնում է չափավոր, բայց զգուշավոր դիրքորոշում՝ չփակելով դուռը Վաշինգտոնի հետ համագործակցության համար

 Փորձագիտական գնահատում
Գազայի պատերազմը այլևս միայն Իսրայել-ՀԱՄԱՍ բախում չէ, այլ դարձել է միջպետական ռազմավարական մրցակցության հակամարտություն
Իրանի և ԱՄՆ-ի փոխադարձ նախազգուշացումները պահպանում են պատահական կամ սխալի հետևանքով լայն պատերազմի վտանգը
Արաբական երկրների դերակատարությունը կարևոր է, բայց սահմանափակ, քանի դեռ կողմերը չեն անցել լիակատար դիվանագիտական ճանապարհի

Կարճ եզրակացություն.
Մերձավոր Արևելքը այժմ կանգնած է երկու ճանապարհների միջև՝   դանդաղ, բայց վերահսկվող դիվանագիտություն կամ մի կայծ, որը կարող է բացել տարածաշրջանային լայն պատերազմի դուռը

 Աղբյուրներ
• Reuters – Iran warns broader conflict possible if Gaza expands
• The Guardian – US warns Iran against escalation in Gaza conflict
• Al Jazeera – Israel pushes into new areas of Gaza amid heavy clashes
• WSJ / AP News – տարածաշրջանային ամփոփիչ տվյալներ